Seviye: A0 · Türkçe anlatımlı İngilizce dersi
Bu derste can yetenek, may ise izin ve ihtimal için kullanılır; ikisi de özneye göre değişmez, fiil yalın hâlde gelir.
Türkçede bir şeyi yapabildiğimizi söylerken kelimenin sonuna "-ebilmek, -abilmek" ekleri getiririz. "Yüz-ebilirim", "Gid-ebilirim" gibi. İngilizcede ise bu işi kelimenin sonuna ek getirerek değil, asıl eylemden hemen önce "Can" veya "May" kelimelerini kullanarak yapıyoruz.
İngilizce dilbilgisinde bunlara "Modal" (kip) denir ama biz her zamanki gibi havalı terimlere takılmıyor, sadece ne işe yaradıklarına odaklanıyoruz.
İngilizcede en çok kullanacağınız kelimelerden biridir. Fiziksel veya zihinsel olarak bir şeyi yapmaya gücünüzün, yeteneğinizin yettiğini belirtmek için kullanılır.
I can swim. (Yüzebilirim. - Yüzme yeteneğim var.)
He can speak English. (O İngilizce konuşabilir.)
You can do it. (Bunu yapabilirsin.)
Olumsuz Kullanım: Bir şeyi yapamadığımızı söylerken "Can" kelimesine "not" ekleriz. Kısaca "can't" (veya cannot) olarak yazılır.
I can't swim. (Yüzemem / Yüzemiyorum.)
"May" kelimesi de tıpkı "Can" gibi çevirirken "-ebilmek" anlamına gelir ama aralarında ince bir mantık farkı vardır. "May", yetenekten ziyade resmi durumlarda izin isterken veya bir şeyin olma ihtimalinden bahsederken kullanılır.
Okullarda hepimizin duyduğu o meşhur cümleyi hatırlayın:
May I come in? (İçeri girebilir miyim? - Kibarca ve resmi bir şekilde izin isteme)
It may rain tomorrow. (Yarın yağmur yağabilir. - Kesin değil, %50 ihtimal)
(Günlük konuşmada arkadaşlarımızdan izin isterken "Can I come in?" de diyebiliriz, ancak patronumuzdan veya öğretmenimizden izin isterken "May" kullanmak dildeki o kibarlık ve saygı sınırını belirler.)
İngilizce öğrenirken işimizi en çok kolaylaştıran şeylerden biri bu "modal" kelimeleridir. Neden mi? Çünkü çok katı ama çok pratik iki kuralları vardır:
Özneye göre değişmezler: Öznemiz ne olursa olsun (I, You, He, She, It) bu kelimeler hiçbir ek almazlar. "He cans" diye bir kullanım kesinlikle yoktur; her zaman "He can" deriz.
Eylemi yalın bırakırlar: "Can" veya "May" kelimesinden sonra gelen asıl eylem (go, swim, run) hiçbir ek almaz. En doğal haliyle kalır. "I can going" denmez, doğrudan "I can go" deriz.
Şimdilik "Can" kelimesinin yetenek, "May" kelimesinin ise kibarca izin/ihtimal bildirdiğini bilmeniz ve yapısal olarak ne kadar kolay kurulduklarını kavramanız bu seviye için fazlasıyla yeterli. Hadi şimdi egzersizlere geçip bu pratik kelimeleri kendi başımıza kullanmaya başlayalım!